362007, РСО-Алания, г.Владикавказ,
ул. Армянская, 30/1

(8672) 25-68-18

Наш новый сайт: http://mcx.alania.gov.ru

Бæхтæ дарыны куыст

Хойраг æмæ хъæууон хæдзарады министрады специалисттæ архайынц къабазы куыст йæ къæхтыл слæууын кæныныл. 2017 азы с` архайд æнтыстджын рауад. Уый бæрæг у сæ хатдзæгтæй. Уæрæсейы хъæууон хæдзарады къабазы хорздзинадæн цы программæтæ æххæстгонд цыдысты, уыдонæй спайда кодтой Цæгат Ирыстоны дæр. Нæ республикæйы æрдзон уавæртæ сты аккаг фос дарынæн. Уый зонынц, фос чи уарзы, уыцы адæймæгтæ. Сæ иу — нæ дарддæры æрмæджы хъайтар. Сылгоймаг уæвгæйæ кусы бæхтимæ.

Езиаты Эммæ бæхты рагæй уарзы. Йæ сабибонтæй хъуыды кæны, йæ фыд-иу 10 бæхæй къаддæр кæй нæ дардта, уый. Æмæ сæ Эммæ дæр ахæм зæрдæ дарын райдыдта. Рагæй фæнд кодта семæ кусын. Хойраг æмæ хъæууон хæдзарадон министрадæй нæм æрцыдысты минæвæрттæ. Радзырдтой нын цавæр программæттæ кусы абон. Эммæ спайда кодта, фермеры куыст нырма кæнын чи райдыдта, уыдонæн æххуыс кæныны программæйæ. Бæхты куыст кæнын сылгоймагæн у удæнцой. Йе `рыгон бонтæй ма хъуыды кæны, сæ хæдзары цы бæхтæ дардтой, уыдоны. Ахууыс нын кодтой, 600 мин сомы нын радтой æмæ дзы балхæдтон 20 бæхы. Фылдæр кæндзæн. Ис дзы сарматский пород æмæ кабардинский дæр. Фæнды мæ племенной куыст дæр кæнын. Эммæмæ ис бирæ фæндтæ. «Хуыцау æнæниздзинад раттæд æндæр куыстæй нæ тæрсын» — зæгъы сылгоймаг. Фæнды ма мæ манеж скæнын. Цæмæй сывæллæтты ахуыр кæнон бæхыл бадын. Разæнгардгæндзинад хъæуы алкæйдæр, цæмæй алчидæр йæ фæндтæ ххæст кæна. Фæндтæ хорз сты. Ноджы хуыздæр та — фæндтæ куыстимæ баст куы вæййынц æмæ куы сæххæст вæййынц, уæд. Эммæйæн йæ куыст хæссы æнцойдзинад. Ахæм адæймаг та зæрдæйæ дæр фæзминаг вæййы.

«Брут»-ы сыгъзæрин кæсæгтæ

Кæсагдарæн хæдзарадæн йæ бон у æмбырд кæнын 200 сæдæ тæннæйы лæппын кæсагы æмæ 1 мин тоннæйы карпы, урс æмæ сау амуры, дзыгъуыр æмæ урс толстолобикы.

 

Уырыссаг æмбисонд «Без труда не выловишь и рыбку из пруда» ныртæккæ бирæтæ нæ зонынц. Кæнæ та сæ йæ мидис базонын фæндгæ дæр нæ фæкæны. Фæлæ магусайы хур дæр æххæстæй нæ тавы. Кæддæры афтид фæзуæттыл сарæзтой, ныртæккæ йæ къæхтыл фидар чи лæууы, ахæм кæсагдарæн хæдзарад. Ахæм хæдзарады кусын йæ бон кæмæн у, уый фэллой кэнын æцæгæйдæр уарзы. Кæсагдарæн хæдзарад «Брут» кусын райдыдта ивгъуыд энусы 70-эм азты. Фыццаг цад сарæзтой 1941 азы æмæ дзы кэсаджы эртэ хуызэй истой 700 тоннæйы. Бирæ рæстæг ацы фæзуат уыди афтид æмæ æгомыг: цадтэ байдзаг сты хъамылтæй æмæ быронæй. Абон кусджытэ се `нувыддзинадэй дыккаг цард бауагътой. Пухаты Анжелæ иртасы кэсэгты цард. Кусы дзы 4-æм аз. Йæ дэсныйад уарзы æмæ йæм æнкъары разæнгарддзинад. Уэдэ йэм фаг ис зонындзинэдтэ, — куыстуарзаг дæр уымæн у. Ацы хæдзарадæн йæ бон у æмбырд кæнын 200 сæдæ тæннæйы лæппын кæсагы æмæ 1 мин тоннæйы карпы, урс æмæ сау амуры, дзыгъуыр æмæ урс толстолобикы. Æдæппæтæй цадты фæзуат у 360 гектары, кæм хъомыл кæнынц уый та 70 гектары. Иуыл иумæ сты 8 цады, сæ фæзуат у 290 гектары. Ныр кæсаг 50 грамм куы свæййы, уæд чи стырдæр вæййы, чи къаддæр. Кæсаг 50 граммы куы свæййы, уæд дзы 10 бонэй 10 бонмэ анализтэ райсынц, зæгъы Анжелæ. Хæдзарады разамындмэ бирæ фэндтæ ис. Архайынц ууыл, цэмэй сæхæдæг сæхицэн хъомыл кæной лæппын кæсæгтæ æмæ ма сэ уэй кэной иннæ кэсагдарэн хæдзарæдтæн дэр. Лæппынтæ кæм равзæры, уыцы цады уавэр хæдзарадæн ахсджиаг у. Кэддэриддэр хъуамэ уа сыгъдæг. Уэдэ лэмбынэг цэстдард цэуы доны температурэмэ дэр. Ацы цады цэры раст зындарэн локо кэсаг дэр! «Мах стæм лæппынтæ кæм æвзæры, ахæм 16-он гектарон фæзуаты. Ай у локо кæсаджы цад. Йæ лæппынты сластам ивгъуыд фарон аз æмæ дзбæх æрцардысты ам. Хъомыл сæ кæнæм 1-æм 4-мæ», — сæргълæууæджы хæдивæг Дзодзиты Давид загъта. Адэм сэ куыстэй разы сты. Цадтэ арэх абэрэг кэнынц хъæддаг бабызтæ, доныхъазтæ æмæ баклантæ. Фæлæ дзы уæддæр архайынц кæсаджы нымæц фæфылдар кæныныл æмæ ног мыггэгтэ уадзыныл. «Уымæй уæлдай ма æрластам ангилинский кæсаджы мыккаг æмæ уый дæр йæхи хорз равдыста. Йæхи сабыр дары. Сцалцæг кодтам фæндæгтæ, дамбæтæ. Ахæм куыстытæ аразæм алы аз», — загъта Дзодзити Давид. Бэстыхэйттэ сцалцæг кæнын, ног цадтæ скусын кæнын, эмэ дзы сэрмагонд техникэйэн фæндæгтæ саразын. Ууыл архайы Куыдзеты Анзор. Йэ бэрны сты 1-эм эмэ 4-эм цадтэ. Зындзинæдтæ та куыннæ вæййы, фæлæ сæ сæрты ахизын зоны. Кæддæр ацы фæзуаты Хъæбæлоты Билар йæ уæгъ рæстæг ам æрвыста. Ацы сабырдзинад ницæимæ ис абарын. Ног аз йемæ æрхæссы ног хъуыддæгтæ. Афтæ хицауады раз дæр ис бирæ ног хæстæ. «2017 азы нæ размæ цы хæслæвæрдтæ уыдысты уыдоныл эххэст кэнэм. Ацы аз та нæ фæнды скусын кæнын 5 æмæ 6-æм цадтэ, фæфылдæр кæнын базайраг продукци. Уый тыххæй та алцыдæр кæндзыстæм. Бызныг зæгъын Кировы æмæ Рахизфарсы районтæн. Алкæддæр баххуыс кæнынц. Пъелицæйæн та, алкæддæр афойнадыл бынатыл кæй фестынц уый тыххæй», — загъта Дзодзити Давид. Паддзахадон программæмæ гæсгæ, 2013 азы «Брут» райста чысыл субсиди. Уый сын сэ къух зынгэ фэрогдэр кодта. Ныр сэ зæрдæ дарынц, паддзахадон эххуысхъуаг дарддэр дэр кэй нэ уыдзысты, ууыл.

Ирыстоны рæзы фос дарæны куыст

Паддзахадон программæтæ фермерты æмæ зæхкусджыты къух дзæвгар кæй фæрогдæр кодтой, уый бæлвырд у ивгъуыд азы хъæууон-хæдзарады министрады хатдзæгтæм гæсгæ.

 

Æрæджы дæр ма уыдис ахæм рæстæджытæ, æмæ-иу хъæууон хæдзарады кусæг йæ зындзинæдты бын ныцъцъист. Йæ хæрдзтæ йе `фтиæгты сæрты калдысты, фæлæ фос æмæ зæххы куыст чи кæны, уый йæ фæллойыл къух нæ иста. Ныр, Хуыцау хорз, дуг дæр аивта. Хъæууон хæдзарады кад та Хицауады цæсты ногæй сахадыдта. Йæ цард ацы къабазимæ чи сбаста, уыдонæн паддзахад райдыдта æххуыс кæнын грантыты хуызы. Сæ фæрцы хæдзарæдтæ слæууыдысты рæзты къахыл. Чысылгай йе `нтыстытæм цæуы нæ дарддæры `рмæджы хъайтар Тотраты Эврик дæр. Паддзахадон программæтæ фермерты æмæ зæхкусджыты къух дзæвгар кæй фæрогдæр кодтой, уый бæлвырд у ивгъуыд азы хъæууон-хæдзарады министрады хатдзæгтæм гæсгæ. Паддзахад æхца радта, фермерон куыстуæттæ æрæджы чи байгом кодта, уыдон. Сæ иу у Тотраты Эврик. Фосы куыстгæнæг бинонты хæдзарæдты рæзты программæмæ гæсгæ йын лæвæрд æрцыд 3 милуан сомæй фылдæр. Кусын æй рагæй фæндыд. 2016 азы райста грант æмæ йыл фарон æнтысджынæй бакуыста. Фермæ самадта йæхи хардзæй. Рæуæддон та — гранты фæрцы. Уæдæ ма фæнд кæны, холлæгтæ кæм дардзæн, ахæм бынат саразын дæр. Стурвосы мыггагæй Эврик дары 130 сæры. Уыдонæй 28 сты хуццытæ, иу гал, иннæтæ та родтæ сты. Гранты æхцайæ балхæдта шведаг хъуццъытæ. Ацы родыл 3 боны йеддæмæ нæ цæуы. Фæлæ архайы йæ къæхтыл слæууынмæ, æмæ цымыдисæй йæ алфамблæйттæм ракæс-бакæс кæны. Æхсыры куыстгæнæг заводмæ бон арвиты 300 литры. Фермер йæ зæрдæ дары, фидæны йæ фос кæй фæфылдæр уыдзысты, ууыл. Хъуамæ фæфылдæр кæна йæ куысджыты дæр. Эврикы тыхсын кæны, фосæн хизæнуæттæ фаг кæй нæй, уый. Фæллойгæнæг йæ куыст куы уарза, уæд фылдæр кæны йæ фæлтæрдзинад дæр.Тасойты Аллæ хорз зоны, фермеры бонтæ цафон райдайынц æмæ кæдмæ ахæссынц, уый. Фесты сæумæцъхæй, æмæ суанг изæрмæ не рбады. Куыд кусы, уымæ кæсын æхсызгон вæййы. Уæвгæ, фæллой кæнын кæй уарзы, уый не мбæхсы. Ирыстоны фосы куыст кæныны хъуыддаг рæзы. Фермæртæ кæд бирæ нæма сты, уæддæр сæ куысты сæхи æнтыстджынæй æвдисын райдыдтой.

Министерство сельского хозяйства продолжает принимать документы на выдачу субсидий сельхозпроизводителям

Министерство сельского хозяйства и продовольствия республики продолжает принимать документы на выдачу субсидий сельхозпроизводителям. Получить средства могут земледельцы, которые занимаются растениеводством и овощами. Федеральная программа помощи действует уже пять лет. В этом году на нее выделили 40 миллионов рублей, из которых более 3 миллионов — из республиканского бюджета. Стоит отметить, что сумму сократили в два раза. Вернуть свои расходы смогли более 200 аграриев. Сколько будет в этом году, пока неизвестно. В Минсельхозе отмечают, критериев отбора нет. Для того, чтобы получить субсидию, необходимо до 2 февраля текущего года предоставить все документы о расходах на возделывание.

СЕВЕРООСЕТИНСКИЕ СЕЛЬХОЗПРОИЗВОДИТЕЛИ ПОЛЬЗУЮТСЯ СУБСИДИЯМИ ГОСУДАРСТВА

Расходы сельхозтоваропроизводителей помогут возместить специальные субсидии. Это поддержка для тех, кто занимается растениеводством. Республика держит курс на овощи собственного производства. Поэтому особое  внимание аграриям, которые выращивают семенной картофель и овощные культуры. Программа уже помогла многим сельским труженикам, но возможность принять участие в программе еще есть. Документы можно подать до 2 февраля.



Аграрий из Дигоры Георгий Хадаев показывает свою гордость. Кукуруза очень хорошего качества, говорит он. Нужно постараться, чтобы добиться таких результатов. И не только на стадии выращивания. Важно все! И как соберут урожай, и как потом зерно просушат и очистят, немаловажны и условия хранения. Здесь проверяют зерно и на ГМО, - это стандарт качества. Есть и соответствующая лицензия. Только соблюдение всех норм может привести к такому результату.

Георгий Хадаев, глава КФХ: «Качество у нас две очистки проходит – первичная и нулевая. Мы отгружаем в ближайшее зарубежье и соответственно в местные рынки. – То есть клиенты, да? – Есть, да, с этим у нас нет проблем. Цена нестабильная. А так все нормально».

Георгий Хадаев предполагает, что в дальнейшем его зерно перепродают, например, в Иран. Для него это лишний повод для гордости. Ведь это показатель качества. Здесь выращивают не только фуражное зерно на корм, но и семенное. Не последнюю роль сыграла и поддержка государства. Аграрий уже не первый раз пользуется специальной субсидией. У него довольно крупное крестьянско-фермерское хозяйство. В прошлом году он получил почти 350 тысяч рублей. Выделенные деньги сельхозтоваропроизводители могут использовать на свое усмотрение.

Георгий Хадаев, глава КФХ «Хадаев Георгий Эркинович»: «На эти несвязанные субсидии мы в основном приобретаем ГСМ, минеральные удобрения. По урожайности у нас в прошлом году вроде бы нормально было - 85 центнеров, так как год засушливый был, у нас были проблемы, но все равно как-то выправили ситуацию. Мы благодарны в этом тоже. Мы довольны, все-таки о нас заботятся. О нас думают, это тоже уже какой-то стимул есть, и мы довольны».

Добавить стабильности решили за счет других культур. Например, сои. Кукуруза пока все же монокультура в нашей республике. В прошлом году поддержку получили больше двухсот аграриев. Эта мера оказалась очень востребованной, отметили в министерстве сельского хозяйства. Определенной ставки нет. На размер поддержки влияет несколько критериев. Пакет документов небольшой.

Нужно только предоставить отчет о проделанной работе в предыдущем году, а также документы на право пользования земельным участком.

Вадим Караев, начальник отдела растениеводства и пищевой перерабатывающей промышленности министерства сельского хозяйства и продовольствия РСО-А: «Постарались сделать так, чтобы сельхозтоваропроизводители меньше занимались, скажем так, бумажной волокитой. Чем лучше сельхозтоваропроизводитель отработал в прошлом году, то есть получил большую урожайность, большая степень плодородия его полей, тем больше сумма на один гектар им будет получена».

Всего на эти цели республике по принципу софинансирования было выделено 40 миллионов рублей. Большая часть из них - федеральные средства. Программа распространяется не только на тех, кто занимается производством зерновых, зерно-бобовых и кормовых культур. Особое внимание - производителям семенного картофеля, семян овощных культур и овощей открытого грунта. Ведь поставлена задача покрыть потребность республики в овощах собственного производства.